Biegunka jest jedną z najczęstszych dolegliwości zdrowotnych, która charakteryzuje się bólami brzucha, rzadkimi lub wodnistymi stolcami i częstą potrzebą wypróżnienia. Jakie są objawy i przyczyny biegunki? Jak sobie z nią radzić? Co robić, by jej zapobiec?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 10.07.2019

Objawy biegunki

Biegunka to stan, w którym pacjent doświadcza rzadkich, wodnistych stolców, ale mogą jej towarzyszyć również inne objawy.

Obejmują one:

  • ból brzucha
  • skurcze brzucha
  • wzdęcia
  • uporczywe pragnienie
  • utratę masy ciała
  • gorączkę
  • nudności
  • nagłą potrzebę wypróżnienia

Biegunka bardzo często jest również objawem innych schorzeń, z których niektóre mogą być poważne.

Inne możliwe objawy to:

  • krew lub ropa w stolcu
  • utrzymujące się wymioty
  • odwodnienie

Przyczyny biegunki

Większość przypadków biegunki jest spowodowanych infekcją w przewodzie pokarmowym.

Mogą ją wywołać:

  • bakterie
  • wirusy
  • pasożytnicze organizmy

Wirusy

Wirusy, które mogą powodować biegunkę, obejmują wirus Norwalk, wirus cytomegalii i wirusowe zapalenie wątroby. Rotawirus jest częstą przyczyną ostrej biegunki u dzieci.

Bakterie i pasożyty

Zanieczyszczone pożywienie lub woda, mogą przenosić bakterie i pasożyty. Pasożyty takie jak Giardia lamblia i cryptosporidium, mogą powodować u ludzi biegunkę. Do typowych bakteryjnych przyczyn biegunki należą Campylobacter, Salmonella, Shigella i Escherichia coli. Podczas podróży do krajów rozwijających się, biegunka wywołana przez bakterie i pasożyty jest często nazywana “biegunką podróżnych”.

Inne główne przyczyny przewlekłej biegunki to:

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego: jest to uporczywa biegunka, która zwykle dotyka starszych osób, często w nocy.

Przewlekłe infekcje: historia podróży zagranicznych lub stosowanie antybiotyków, może być wskazówką do przewlekłej biegunki. Przyczyną mogą być różne bakterie i pasożyty.

Nietolerancja laktozy: laktoza to cukier znajdujący się w mleku i innych produktach mlecznych. Osoby, które mają trudności z trawieniem laktozy, mają biegunkę po spożyciu produktów mlecznych. Twoje ciało wytwarza enzym, który pomaga strawić laktozę, ale u większości ludzi poziomy tego enzymu szybko spadają w miarę procesu starzenia. Powoduje to zwiększone ryzyko nietolerancji laktozy.

Biegunka wywołana lekami: wiele leków, takich jak antybiotyki, może powodować biegunkę. Antybiotyki niszczą zarówno dobre, jak i złe bakterie, które mogą zakłócać naturalną równowagę bakterii w jelitach. Inne leki powodujące biegunkę to leki na raka i leki zobojętniające z magnezem, a także leki przeczyszczające.

Przyczyny hormonalne: czasami czynniki hormonalne mogą powodować powodują biegunkę, na przykład w przypadku choroby Addisona i niektórych nowotworów.

Fruktoza: fruktoza, czyli cukier występujący naturalnie w owocach i miodach, może powodować biegunkę u osób, które mają problemy z jej trawieniem.

Sztuczne słodziki: sorbitol i mannitol, sztuczne słodziki występujące w gumie do żucia i innych produktach bezcukrowych, mogą powodować biegunkę u niektórych zdrowych osób.

Chirurgia: niektóre osoby mają biegunkę po poddaniu się operacji brzusznej lub operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego.

Inne zaburzenia trawienia: przewlekła biegunka może mieć wiele innych przyczyn, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, celiakia i zespół jelita drażliwego.

Rak: biegunka nowotworowa wiąże się z niektórymi nowotworami jelit.

Leczenie biegunki

Łagodne przypadki ostrej biegunki mogą ustępować bez leczenia. Utrzymująca się lub przewlekła biegunka, jak najszybciej powinna zostać zdiagnozowana.

Odwodnienie

W przypadku biegunki, kluczowe znaczenie ma odpowiednie nawodnienie organizmu.

Co możemy zrobić?

Kiedy mamy biegunkę, powinniśmy pić dużo płynów, w ciężkich przypadkach mogą one być podawane dożylnie. Dzieci i osoby starsze są bardziej podatne na odwodnienie.

Doustny roztwór lub sole do rehydracji – termin ten odnosi się do wody zawierającej sól i glukozę. Jest ona wchłaniana przez jelito cienkie w celu zastąpienia wody i elektrolitów utraconych w kale. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) twierdzi, że terapia ta może bezpiecznie i skutecznie leczyć ponad 90 procent łagodnych przypadków biegunki. Produkty do nawadniania doustnego oraz suplementacja cynku, mogą zmniejszyć nasilenie i czas trwania biegunki u dzieci.

Leki przeciwbiegunkowe

Dostępne są również leki przeciwbiegunkowe dostępne bez recepty. Istnieje jednak obawa, że ​​leki przeciwbiegunkowe, mogą przedłużyć infekcję bakteryjną, zmniejszając usuwanie patogenów przez stolce.

Antybiotyki

Antybiotyki są stosowane wyłącznie w leczeniu biegunki wywołanej infekcją bakteryjną. Jeśli przyczyną jest określone lekarstwo, konieczne może być przejście na inny lek.

Jaka dieta przy biegunce?

Niezależnie od tego, czy biegunka występuje tylko sporadycznie i jest spowodowana alergią, zatruciem pokarmowym, czy też przewlekłym schorzeniem, takim jak zespół jelita drażliwego lub choroba Crohna, dieta i biegunka są ze sobą ściśle powiązane.

Nawet jeśli masz długotrwałe schorzenia, które wpływają na układ pokarmowy, dieta, którą spożywasz, może znacznie wpłynąć na twój układ trawienny.

Kiedy doświadczasz epizodów biegunki, istnieją pewne pokarmy, które możesz jeść, żeby pomóc układowi trawiennemu wrócić na właściwe tory. Istnieją również pewne produkty, których należy unikać.

Kiedy masz biegunkę, określone pokarmy mogą mieć kluczowe znaczenie dla szybszego powrotu do zdrowia. Najbardziej wskazana jest dieta o nazwie BRAT (Bananas, Rice, Applesauce, Toast).

BRAT oznacza „banany, ryż, jabłka, tosty”. Te produkty są mdłe, więc nie pogorszą stanu twojego układu pokarmowego. Są również wiążące, aby pomóc we wzmocnieniu stolca.

Inne produkty spożywcze uwzględnione w diecie BRAT obejmują:

  • gotowane płatki
  • krakersy
  • mus jabłkowy i sok jabłkowy

Musisz także pić dużo płynów, abyś mógł pozostać odpowiednio nawodniony i wymienić płyny, które tracisz. Pij zatem dużo wody i jedz krakersy.

Inne płyny, które możesz wypróbować, obejmują:

  • jasne buliony, takie jak rosół z kurczaka lub rosół wołowy, z usuniętym tłuszczem
  • wodę lub wodę kokosową wzmocnioną witaminami lub elektrolitami (staraj się unikać tych o wysokiej zawartości cukru)
  • słabą, bezkofeinową herbatę

Po powrocie do zdrowia możesz dodawać do swojego menu potrawy, takie jak jajecznica.

Dietetycy podają kilka wskazówek, których należy przestrzegać w przypadku biegunki:

  • pij wodę lub sok owocowy bez dodatku cukru
  • po każdym luźnym stolcu wymień utracone płyny
  • nie pij podczas posiłków, tylko między posiłkami
  • spożywaj potrawy wysokopotasowe i płyny, takie jak rozcieńczone soki owocowe oraz ziemniaki bez skóry i banany
  • spożywaj żywność i płyny o wysokiej zawartości sodu

Pokarmy, których należy unikać podczas biegunki

Kiedy doświadczasz biegunki, istnieje duża liczba produktów, których powinieneś unikać. Te pokarmy mogą zaostrzyć lub przedłużyć biegunkę.

Pokarmy, których należy unikać w trakcie biegunki:

  • mleko i produkty mleczne (w tym napoje białkowe na bazie mleka)
  • smażone, tłuste potrawy
  • pikantne jedzenie
  • przetworzona żywność, zwłaszcza ta z dodatkami
  • wieprzowina i cielęcina
  • sardynki
  • surowe warzywa
  • rabarbar
  • cebula
  • kukurydza
  • wszystkie owoce cytrusowe
  • inne owoce, takie jak ananasy, wiśnie, jagody, figi, porzeczki i winogrona
  • alkohol
  • kawa, napoje gazowane i inne napoje kofeinowe lub gazowane
  • sztuczne substancje słodzące, w tym sorbitol

Pytania i odpowiedzi

W jaki sposób definiuje się biegunkę u dzieci?

Biegunka oznacza zwiększenie objętości stolca i zmniejszoną konsystencję stolca. U dzieci w wieku poniżej 2 lat, biegunkę definiuje się jako codzienne stolce o objętości większej niż 10 ml/kg. U dzieci w wieku powyżej 2 lat, biegunkę określa się jako codzienne stolce o masie większej niż 200 g. W praktyce oznacza to zwykle luźne do wodnistych stolce oddawane trzy lub więcej razy dziennie. Indywidualne wzorce stolca znacznie się różnią; na przykład dzieci karmione piersią mogą normalnie mieć 5-6 stolców dziennie.

Jakie mogą być komplikacje biegunki?

Dwa potencjalnie poważne powikłania rozwolnienia to:

  • odwodnienie, z ostrą lub przewlekłą biegunką
  • złe wchłanianie, z przewlekłą biegunką

Biegunka może być również objawem wielu chorób przewlekłych. Stany te muszą zostać zdiagnozowane, aby zapobiec dalszym powikłaniom. Należy pamiętać, że biegunka może powodować odwodnienie, które w przypadku nieleczenia, może zagrażać życiu. Odwodnienie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym.

Wskazania do odwodnienia u dorosłych obejmują:

  • nadmierne pragnienie
  • suchość w ustach lub suchą skórę
  • brak lub niewielkie ilości moczu
  • osłabienie, zawroty głowy
  • zmęczenie
  • ciemny kolor moczu

Wskazania do odwodnienia u niemowląt i małych dzieci obejmują:

  • brak mokrej pieluszki w ciągu trzech lub więcej godzin
  • suchość w jamie ustnej
  • gorączka powyżej 39 stopni Celsjusza
  • płacz bez łez
  • senność, brak reakcji lub drażliwość

W jaki sposób ekspozycja na wodę zwiększa ryzyko biegunki?

Ekspozycja na wodę może przyczynić się do biegunki. Woda jest bowiem głównym rezerwuarem dla wielu organizmów powodujących biegunkę.

Czy częstość występowania biegunki jest różna u mężczyzn i kobiet?

Większość przypadków zakaźnej biegunki nie jest zależna od płci. Kobiety mają większą częstość występowania zakażeń gatunkami Campylobacter i zespołem hemolityczno-mocznicowym.

Podsumowanie

1. Biegunka to stosunkowo częsty stan.

2. Główne objawy obejmują rzadkie, wodniste stolce, ból brzucha, gorączkę, nudności, wzdęcia oraz pilną potrzebę wypróżnienia.

3. Biegunkę może wywoływać wiele różnych czynników, takich jak np. wirusy (wirus Norwalk, wirus cytomegalii i wirusowe zapalenie wątroby; rotawirus jest częstą przyczyną ostrej biegunki u dzieci), bakterie i pasożyty (np. Giardia lamblia i cryptosporidium), leki (antybiotyki, leki na raka i leki zobojętniające z magnezem), nietolerancja laktozy, fruktoza, sztuczne słodziki (Sorbitol i mannitol) oraz inne zaburzenia trawienia (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, celiakia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego i zespół jelita drażliwego).

4. Biegunka może powodować odwodnienie, które może zagrażać życiu.

5. Odwodnienie jest szczególnie niebezpieczne u dzieci, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym.

6. Większość przypadków biegunki ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, bez leczenia.

7. Domowe sposoby na biegunkę obejmują picie dużej ilości wody, bulionu, świeżo wyciskanych soków bez dodatku cukru, a także unikanie produktów mlecznych oraz pokarmów wysokobłonnikowych i mocno przyprawionych potraw.

8. Najbardziej wskazana jest dieta o nazwie BRAT – „banany, ryż, jabłka, tosty”.

9. Produkty te są mdłe, więc nie pogorszą stanu naszego układu pokarmowego.

10. Są również wiążące, aby pomóc we wzmocnieniu stolca.

Komentarze