Zatoki jest to system połączonych pustych przestrzeni w czaszce. Największe wnęki zatok mają około cala średnicy. Inne są znacznie mniejsze. Czym są zatoki i jakie pełnią funkcje?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 29.09.2019

Rodzaje zatok

  • Twoje kości policzkowe utrzymują zatoki szczękowe (największe).
  • Nisko pośrodku czoła znajduje się miejsce, w którym znajdują się zatoki czołowe.
  • Między twoimi oczami są zatoki sitowe.
  • W kości za nosem znajdują się zatoki klinowe.

Zatoki są wyłożone miękką, różową wyściółką zwaną błoną śluzową. Zwykle zatoki są puste, z wyjątkiem cienkiej warstwy śluzu. Wnętrze nosa ma wypukłości zwane małżowinami. Zwykle struktury te pomagają nawilżać i filtrować powietrze. Cienka ściana, zwana przegrodą, dzieli nos. Większość zatok posiada odpływ do nosa przez mały kanał lub ścieżkę drenażową, którą lekarze nazywają „odcinkiem środkowym”.

Dlaczego mamy zatoki?

Eksperci nie wiedzą do końca, dlaczego mamy zatoki. Jedna teoria mówi, że zatoki pomagają nawilżać powietrze, którym oddychamy. Inną teorią jest to, że wzmacniają nasze głosy.

Stany chorobowe zatok

  1. Ostre zapalenie zatok (infekcja zatok): Wirusy, bakterie lub grzyby infekują jamę zatokową, powodując stan zapalny. Przekrwienie błony śluzowej nosa, dyskomfort w obrębie policzków, czoła lub wokół oczu, bóle głowy również są częstymi objawami.
  2. Przewlekłe zapalenie zatok (lub przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok): Chroniczne zapalenie zatok to nie tylko seria infekcji, lecz także przewlekły stan zapalny zatok.
  3. Odchylona przegroda: Jeśli przegroda dzieląca nos znajduje się zbyt daleko z jednej strony, przepływ powietrza może zostać zablokowany.
  4. Katar sienny (alergiczny nieżyt nosa): Alergeny, takie jak pyłki, roztocza i łupież zwierząt domowych, powodują nadmierną reakcję obronną w nosie i zatokach. Śluz, niedrożność nosa, kichanie i swędzenie to tylko niektóre z objawów.
  5. Polipy nosa są to małe narośla w jamie nosowej. Mogą się zdarzyć z powodu stanu zapalnego spowodowanego astmą, przewlekłymi infekcjami zatok i alergiami nosowymi (takimi jak katar sienny).
  6. Przerost małżowinowy: Grzbiety przegrody nosowej są powiększone, co może blokować przepływ powietrza.

Badania zatok

  1. Badanie fizykalne: Lekarz może patrzeć w nos podświetlanym wziernikiem, aby zobaczyć małżowiny, które mogą być obrzęknięte. Może nacisnąć lub dotknąć twarzy w okolicy zatok, aby sprawdzić odczuwanie bólu.
  2. Tomografia komputerowa (CT): Skaner CT wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie i komputer do tworzenia szczegółowych obrazów zatok. Skanowanie CT może pomóc zdiagnozować przewlekłe zapalenie zatok.
  3. Rezonans magnetyczny (MRI): Fale magnetyczne tworzą bardzo szczegółowe obrazy zatok.
  4. Endoskopia (rinoskopia): Lekarze używają elastycznej rurki z kamerą na końcu, aby zobaczyć wnętrze nosa i zatok.
  5. Kultury zatok: Twój lekarz używa igły lub endoskopii, aby pobrać próbkę śluzu z zatok.
  6. Testy skórne na alergie: Pomagają sprawdzić, czy alergie są przyczyną zapalenia zatok.
  7. RTG zatokowe: Zwykłe zdjęcie rentgenowskie może pokazać problemy z kośćmi wokół zatok.

Zabiegi stosowane na zatoki

W leczeniu bakteryjnego zapalenia zatok potrzebne mogą być antybiotyki.

  1. Leki przeciwhistaminowe: leki, które mogą zmniejszać objawy ze strony nosa i zatok z alergicznego nieżytu nosa.
  2. Leki zmniejszające przekrwienie: leki powodujące zwężenie naczyń krwionośnych w wewnętrznej tkance nosowej. W rezultacie zmniejsza się zatkanie zatok, śluz i wyciek z nosa.
  3. Aerozol do nosa w sprayu: słona woda w aerozolu (sól fizjologiczna) rozbija wysuszony śluz i pomaga utrzymać wilgotność nosa.
  4. Nosowy steryd w sprayu: leki te łagodzą obrzęk tkanek i pomagają zapobiegać odrastaniu polipów nosa po operacji zatok.
  5. Płukanie nosa: wypłukuje śluz z jamy nosowej i zatok.
  6. Operacja zatok może poprawić lub skorygować niektóre stany chorobowe zatok. Lekarze używają jej do usuwania narośli lub usunięcia blokady.

Pytania i odpowiedzi

Co wchodzi w skład zatok przynosowych?

Zatoki przynosowe obejmują:

    • zatoki czołowe (parzyste)
    • komórki sitowe
    • zatoki klinowe (mogą być dwie)
    • zatoki szczękowe (parzyste)
    • zatoki łzowe

Jakie funkcje pełnią zatoki przynosowe?

Niektóre, domniemane funkcje zatok przynosowych to:

  • oddechowa (nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza oraz wyrównanie różnicy ciśnień podczas oddychania lub podczas gwałtownego wzrostu jego wartości)
  • węchowa
  • mechaniczna (ochrona mózgoczaszki przed urazami)
  • termiczna (termoizolacja oraz ogrzewanie podstawy czaszki i oczodołu)
  • statyczna (zmniejszenie wagi szkieletu twarzoczaszki)
  • fonetyczna (przestrzeń rezonacyjna, ochrona ucha wewnętrznego przed przewodzeniem drogą kostną własnego głosu)

Kiedy rozwijają się zatoki? 

Zaczynają się one rozwijać u człowieka już w życiu płodowym, ostateczne zaś wymiary osiągają w drugiej dekadzie życia. W rozwoju embrionalnym jako pierwsza wykształca się zatoka szczękowa.

Podsumowanie

1. Zatoki jest to system połączonych pustych przestrzeni w czaszce.

2. Największe wnęki zatok mają około cala średnicy – inne są znacznie mniejsze.

3. Zatoki są wyłożone miękką, różową wyściółką zwaną błoną śluzową.

4. Zwykle zatoki są puste, z wyjątkiem cienkiej warstwy śluzu.

5. Wnętrze nosa ma wypukłości zwane małżowinami.

6. Zwykle struktury te pomagają nawilżać i filtrować powietrze.

7. Cienka ściana, zwana przegrodą, dzieli nos.

8. Większość zatok posiada odpływ do nosa przez mały kanał lub ścieżkę drenażową, którą lekarze nazywają „odcinkiem środkowym”.

9. Eksperci nie wiedzą do końca, dlaczego mamy zatoki.

10. Jedna teoria mówi, że zatoki pomagają nawilżać powietrze, którym oddychamy.

11. Inną teorią jest to, że wzmacniają nasze głosy.

12. Zatoki zaczynają się rozwijać u człowieka już w życiu płodowym, ostateczne zaś wymiary osiągają w drugiej dekadzie życia.

13. W rozwoju embrionalnym jako pierwsza wykształca się zatoka szczękowa.

Komentarze