Zakażenia szpitalne (in. infekcje związane z opieką zdrowotną) to typ zakażeń, do których dochodzi w wyniku infekcji lub wystawienia na działanie toksyny występującej w ośrodku opieki zdrowotnej, takim jak np. szpital, przychodnia lub dom opieki. Większość infekcji zdiagnozowanych po 48 godzinach od hospitalizacji, uważa się za nabyte w szpitalu. Jak powstają zakażenia szpitalne? Jakie są najczęstsze? Jak z nimi walczyć?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 25.09.2019

Jakie są objawy zakażeń szpitalnych?

Zakażenia szpitalne (lub infekcje związane z opieką zdrowotną) występują, gdy pacjent rozwinie infekcję podczas pobytu w placówce opieki zdrowotnej. Infekcje pojawiające się po pobycie w szpitalu muszą jednak spełniać określone kryteria, aby kwalifikować się jako zakażenie szpitalne.

O zakażeniu szpitalnym możemy mówić, gdy infekcja występuje:

  • do 48 godzin po przyjęciu do szpitala
  • do 3 dni po wypisaniu
  • do 30 dni po operacji
  • w placówce opieki zdrowotnej, gdy ktoś został przyjęty z powodów innych niż infekcja

Objawy zakażeń związanych z opieką medyczną, różnią się w zależności od rodzaju.

Najczęstsze rodzaje to:

  • infekcje dróg moczowych
  • nieżyt żołądka i jelit
  • zapalenie opon mózgowych
  • zapalenie płuc

Objawy zakażeń mogą obejmować:

  • wyciek z rany
  • gorączkę
  • kaszel, duszność
  • pieczenie podczas oddawania moczu lub trudności z oddawaniem moczu
  • ból głowy
  • nudności, wymioty, biegunkę

Co najczęściej powoduje zakażenia szpitalne?

Zakażenia szpitalne najczęściej wywołują bakterie, grzyby i wirusy. Same bakterie powodują około 90 procent przypadków. Podczas pobytu w szpitalu, wiele osób ma upośledzony układ immunologiczny i tacy pacjenci najczęściej ulegają infekcji.

Niektóre z typowych bakterii odpowiedzialnych za zakażenia szpitalne to:

Bakteria: Staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty – typ infekcji: krew

Bakteria: Escherichia coli (E. Coli) – pałeczka okrężnicy – typ infekcji: zakażenie układu moczowego

Bakteria: Enterococci – enterokoki – typ infekcji: krew, rana, zakażenie układu moczowego

Bakteria: Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej – nerka, zakażenie układu moczowego, układ oddechowy

Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) charakteryzuje się szczególnie wysoką śmiertelnością i zachorowalnością. Bakterie, grzyby i wirusy rozprzestrzeniają się głównie poprzez kontakty między pacjentami. Obejmuje to nieczyste ręce i urządzenia medyczne, takie jak cewniki, respiratory i inne narzędzia szpitalne. Przypadki zakażeń szpitalnych zwiększają się również w przypadku nadmiernego i niewłaściwego stosowania antybiotyków.

Zwiększona odporność na antybiotyki

Antybiotyki są potężnym narzędziem do zwalczania infekcji bakteryjnych. Jednak cechą zakażeń szpitalnych jest to, że organizmy, które je powodują, często są oporne na antybiotyki. Organizmy w środowisku szpitalnym są narażone na wiele różnych antybiotyków, a bakterie odporne na wiele leków są obecnie powszechne w wielu szpitalach. W niektórych przypadkach organizmy powodujące zakażenia szpitalne są oporne na wszystkie dostępne antybiotyki. Na szczęście, jest to rzadkie, ale nadal stanowi powód do niepokoju.

Kto jest szczególnie zagrożony zakażeniami szpitalnymi?

Każdy, kto został przyjęty do placówki opieki zdrowotnej, jest narażony na ryzyko zakażeń szpitalnych.

W przypadku niektórych bakterii, ryzyko może również zależeć od:

  • tego, czy twój współlokator jest chory
  • twojego wieku, zwłaszcza jeśli masz więcej niż 70 lat
  • tego, jak długo zażywasz antybiotyki
  • tego, czy masz cewnik moczowy
  • tego, czy miałeś przedłużony pobyt na oddziale intensywnej terapii
  • tego, czy byłeś w śpiączce
  • tego, czy doświadczyłeś szoku
  • tego, czy masz obniżony układ odpornościowy

Twoje ryzyko wzrasta również, jeśli jesteś przyjęty na oddział intensywnej terapii. Prawdopodobieństwo zarażenia na oddziałach intensywnej opieki jest szczególnie wysokie. Zakażenia szpitalne są również bardziej powszechne w krajach rozwijających się.

W jaki sposób diagnozowane są infekcje szpitalne?

Wielu lekarzy może zdiagnozować zakażenie szpitalne jedynie na podstawie objawów. Zapalenie i/lub wysypka w miejscu infekcji, również może być wskazaniem. Infekcje poprzedzające pobyt, które się komplikują, nie są zaliczane do kategorii zakażeń szpitalnych. Jeśli jednak pojawią się jakiekolwiek nowe objawy podczas pobytu, zawsze należy powiedzieć o tym lekarzowi. Możesz również zostać poproszony o przeprowadzenie testu krwi i moczu w celu zidentyfikowania infekcji.

W jaki sposób leczy się zakażenia szpitalne?

Leczenie tych zakażeń zależy od rodzaju zakażenia. Twój lekarz prawdopodobnie zaleci ci antybiotyki i odpoczynek w łóżku.

Jakie są prognozy dotyczące zakażeń szpitalnych?

Wczesne wykrywanie i leczenie mają kluczowe znaczenie dla zakażeń związanych z opieką zdrowotną. Wiele osób jest w stanie całkowicie wyzdrowieć po leczeniu. Ale pacjenci, którzy mają zakażenie szpitalne, zwykle spędzają 2,5 razy dłużej w szpitalu. W niektórych przypadkach zakażenie szpitalne może poważnie zwiększyć ryzyko zagrożenia życia.

Zapobieganie zakażeniom szpitalnym

Odpowiedzialność za zapobieganie zakażeniom szpitalnym spoczywa na placówce opieki zdrowotnej. Szpitale i personel medyczny powinny postępować zgodnie z zalecanymi wytycznymi dotyczącymi sterylizacji i dezynfekcji. Podejmowanie kroków w celu zapobiegania zakażeniom związanym z opieką zdrowotną, może zmniejszyć ryzyko ich powstania nawet o 70 procent. Jednak ze względu na charakter placówek opieki zdrowotnej, całkowite wyeliminowanie zakażeń szpitalnych jest niemożliwe.

Niektóre ogólne środki kontroli infekcji obejmują:

  1. Identyfikację potrzebnego rodzaju izolacji, która może pomóc chronić innych pacjentów lub zmniejszyć szanse na dalszą infekcję.
  2. Przestrzeganie prawidłowej higieny rąk, która obejmuje mycie rąk przed i po dotknięciu osób w szpitalu.
  3. Noszenie odpowiedniego sprzętu, w tym rękawiczek, fartuchów i ochronnych masek na twarz.
  4. Poprawne czyszczenie powierzchni, z zalecaną częstotliwością.
  5. Upewnienie się, że pokoje są odpowiednio wentylowane.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest bezpieczeństwo pacjentów?

Bezpieczeństwo pacjenta definiuje się jako uchronienie pacjenta od niepotrzebnej szkody związanej z opieką zdrowotną. Polega na zmniejszeniu możliwych zdarzeń niepożądanych we wszystkich placówkach opieki zdrowotnej – w szpitalach, w placówkach opieki podstawowej i środowiskowej oraz w domu, jeśli właśnie tam pacjent korzysta z opieki.

Jakie są najbardziej niebezpieczne mikroorganizmy zaangażowane w infekcje związane z opieką zdrowotną?

Poniżej przedstawiono niektóre patogeny stanowiące poważne zagrożenie dla opieki zdrowotnej.

• Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) oporny na wankomycynę (VRSA);
• Enterococci (enterokoki) oporne na wankomycynę (VRE);
• oporne na karbapenemy Enterobacteriaceae (enterobakterie);
• Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) oporny na karbapenemy;
• oporne na karbapenemy gatunki Acinetobacter;
• β-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania (ESBL) wytwarzającej Enterobacteriaceae (enterobakterie).

Jakie rodzaje infekcji są najczęstsze?

Cztery najczęstsze typy infekcji to infekcje dróg moczowych (27%), infekcje dolnych dróg oddechowych (24%), infekcje nabyte podczas operacji (17%) i infekcje krwi (10,5%).

Co stanie się, jeśli ulegnę zakażeniu związanemu z opieką zdrowotną?

Zależy to od rodzaju zakażenia i ogólnego stanu twojego zdrowia. Pracownicy opieki zdrowotnej wyjaśnią ci szczegóły dotyczące opieki i możliwości leczenia. Możesz: zostać umieszczony w izolatce, aby nie dopuścić do przenoszenia się zakażenia na inne osoby, otrzymać dodatkowe leki oraz uzyskać poradę na temat tego, w jaki sposób nie dopuścić do rozprzestrzeniania się zakażenia.

Co mogę zrobić, aby nie dopuścić do rozprzestrzeniania się zakażeń, gdy odwiedzam szpital lub dom opieki?

Nie należy składać wizyt osobom przeziębionym, które przebywają w szpitalu lub w domu opieki (nie należy też przychodzić do szpitala, jeśli sami jesteśmy przeziębieni). W przypadku dolegliwości żołądkowych lub biegunki, chorych nie należy odwiedzać wcześniej, niż dwa dni po powrocie do zdrowia. Przed każdymi odwiedzinami w szpitalu, należy umyć i osuszyć ręce, szczególnie po skorzystaniu z toalety. Jeśli przy drzwiach oddziału lub przy łóżku chorego znajduje się pojemnik z żelem do dezynfekcji rąk, należy z niego skorzystać zarówno przed, jak i po wizycie. Przed przyniesieniem do szpitala jedzenia lub picia, należy uzyskać zgodę personelu. Nie należy siadać na łóżku pacjenta; nie powinno go też odwiedzać zbyt wiele osób na raz. Zabrania się dotykania kroplówek lub innego sprzętu przy łóżku. Nie należy też korzystać z toalet przeznaczonych dla pacjentów. W razie pytań lub wątpliwości dotyczących zakażeń związanych z opieką zdrowotną, należy zwrócić się do pielęgniarki lub pracownika odpowiedzialnego za opiekę nad chorym.

Podsumowanie

Infekcje nabyte w szpitalu to typ infekcji, które pacjenci nabywają w zakładzie opieki zdrowotnej. Większość infekcji zdiagnozowanych po 48 godzinach od hospitalizacji, uważa się za nabyte w szpitalu. Zakażenia szpitalne zwiększają śmiertelność pacjentów, ryzyko nawrotów innych infekcji i długość pobytu w szpitalu, a tym samym zwiększają koszty opieki zdrowotnej. Mogą być one spowodowane przez wirusy, bakterie lub grzyby i najczęściej wpływają na układ moczowy, drogi oddechowe, rany i krew.

Organizmy, które wywołują infekcje układu moczowego i zapalenie płuc w szpitalu, to bakterie Gram-ujemne – grupa organizmów obejmująca E.coli, Klebsiella spp., Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter baumanii. Infekcje rany są najczęściej powodowane przez Staphylococcus aureus, chociaż czasami mogą również występować prątki Gram-ujemne. Infekcje krwiobiegu mogą być spowodowane przez wiele różnych organizmów, w tym drożdże (np. Candida albicans). Najczęstsze organizmy powodujące zakażenie krwi obejmują E. coli , S. aureus, Klebsiella, Enterobacter i Candida albicans. Organizmy powodujące zakażenia szpitalne są często oporne na liczne antybiotyki.

Istnieje wiele skutecznych sposobów leczenia zakażeń związanych z opieką zdrowotną; dokładny typ leczenia będzie uzależniony od rodzaju patogenu oraz charakteru i ciężkości zakażenia. Najczęściej jednak podaje się leki przeciwgrzybicze, antybiotykowe lub antywirusowe.

Nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania ryzyka infekcji szpitalnych. Jednak następujące działania personelu szpitala i samych pacjentów, mogą pomóc w zmniejszeniu częstości występowania zakażeń związanych z opieką zdrowotną: przestrzeganie prawidłowych procedur higienicznych, np. dokładne mycie rąk, właściwe usuwanie płynów ustrojowych oraz zapewnienie czystego środowiska opieki zdrowotnej i sterylnego sprzętu medycznego. Odwiedzający szpital powinni także przestrzegać wszelkich ograniczeń, np. dotyczących liczby osób odwiedzających. Powinni również przestrzegać podstawowych zasad higieny, takich jak mycie rąk przed i po wizycie, i powinni pozostać w domu, jeśli sami mają infekcję. Muszą także pamiętać, by nigdy nie siadać na łóżku pacjenta i nie dotykać kroplówek, ani innych istotnych urządzeń.

Komentarze