Organy brzucha znajdują się w worku lub błonie zwanej otrzewną. Zazwyczaj jama otrzewnowa zawiera tylko niewielką ilość płynu, chociaż u kobiet może się to różnić w zależności od cyklu miesiączkowego. Wodobrzusze to termin oznaczający zwiększoną ilość płynu w jamie otrzewnowej. Jak się objawia wodobrzusze? Jak się je leczy?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 30.07.2019

Jakie są objawy wodobrzusza?

Istnieje rozróżnienie między pacjentami, u których rozwija się wodobrzusze z powodu choroby wątroby i marskości wątroby, a tymi, którzy je rozwijają z powodu zapalenia otrzewnej lub z powodu raka. Choroba wątroby wydaje się być stosunkowo bezbolesna, podczas gdy pacjenci z rakiem odczuwają znaczne ilości bólu.

Ogólnie objawy są podobne. Obrzęk brzucha jest spowodowany gromadzeniem się płynu. Może to utrudnić przeponie (płaski mięsień oddzielający klatkę piersiową od brzucha) wspomaganie oddychania, powodując duszność.

Podczas gdy napięty brzuch wypełniony płynem jest łatwy do rozpoznania, początkowo ilość płynu puchlinowego, może być mała i trudna do wykrycia. Wraz ze wzrostem liczby płynów, pacjent może narzekać na pełnię lub ciężkość brzucha. Często objawy choroby podstawowej powodują, że pacjent zaczyna szukać pomocy medycznej.

W marskości wątroby, płyn nie tylko gromadzi się w jamie brzusznej, ale może też występować obrzęk nóg, łatwe powstawanie siniaków, powiększenie piersi i splątanie spowodowane encefalopatią.

Jeśli wodobrzusze spowodowane jest niewydolnością serca, może występować duszność oraz obrzęk nóg. Zadyszka wydaje się być gorsza przy aktywności fizycznej oraz przy leżeniu płasko. Pacjenci z wodobrzuszem z powodu niewydolności serca, mają tendencję do budzenia się w środku nocy, z napadową dusznością nocną.

Pacjenci z rakiem mogą skarżyć się na ból, utratę wagi i zmęczenie w związku z rozdęciem brzucha. U osób z samoistnym, bakteryjnym zapaleniem otrzewnej (zakażeniem otrzewnej), rozwija się ból brzucha i gorączka.

Jakie są przyczyny wodobrzusza?

Istnieje wiele chorób, które mogą powodować gromadzenie się płynu, a przyczyny wodobrzusza mogą być różne dla każdej choroby. Rak, który rozprzestrzenia się na otrzewną, może powodować bezpośredni wyciek płynu, podczas gdy inne choroby powodują nadmierne gromadzenie się wody i sodu w organizmie. Płyn ten może ostatecznie wyciekać do jamy otrzewnej.

Najczęściej wodobrzusze spowodowane jest chorobą wątroby i niezdolnością tego organu do wytwarzania wystarczającej ilości białka do zatrzymania płynu w krwiobiegu, jak również niedrożnością przepływu przez bliznowatą wątrobę z marskością. Normalnie, woda jest utrzymywana w krwiobiegu przez ciśnienie onkotyczne. Ciąg białek zapobiega wyciekaniu cząsteczek wody z naczyń włosowatych do otaczających tkanek. Wraz z postępem choroby wątroby, zdolność wątroby do wytwarzania białek jest zmniejszona, więc ciśnienie onkotyczne zmniejsza się z powodu braku białka w organizmie, co powoduje wyciek wody do otaczających tkanek.

Oprócz płynu puchlinowego, dodatkowy płyn można dostrzec w wielu innych obszarach ciała w postaci obrzęku. Obrzęk może wystąpić w stopach, nogach, jamie klatki piersiowej, wielu innych narządach, a płyn może gromadzić się w płucach. Objawy spowodowane przez ten nadmiar płynu będą zależeć od jego lokalizacji.

Inne przyczyny wodobrzusza obejmują:

  1. Niewydolność serca – to niezdolność mięśnia sercowego do odpowiedniego pompowania płynu w naczyniach krwionośnych. Może to powodować wiele problemów, ale przede wszystkim, płyn wraca do płuc i innych narządów powodując ich niewydolność. To przeciążenie wodą może spowodować wyciek do jamy otrzewnej i powstawanie wodobrzusza.
  2. Zespół nerczycowy, w którym uszkodzenie nerek powoduje wyciek białka do moczu, zmniejsza ciśnienie onkotyczne i może powodować wodobrzusze.
  3. Choroby jajnika mogą być związane z wodobrzuszem. Nowotwór jajnika nie ma początkowych objawów, a wiele kobiet ma postawioną diagnozę, ponieważ rozwija się wodobrzusze. Zespół Meigsa jest łagodnym  guzem jajnika zwanym włókniakiem, który wykazuje wodobrzusze i wysięk opłucnowy (płyn w jamach otaczających płuca). Twarda powierzchnia guza jajnika, może powodować znaczne podrażnienie otrzewnej, powodując wyciek płynu.

Wodobrzusze występuje rzadko w niedoczynności tarczycy (niska czynność tarczycy). Zwykle niedoczynność tarczycy była nieleczona przez dłuższy czas, a wodobrzusze ustępuje, gdy poziom tarczycy w organizmie powraca do normy.

Diagnozowanie wodobrzusza

Badania gastroenterologiczne i testy na wodobrzusze

Czasami trudno jest stwierdzić obecność wodobrzusza. Najczęściej jednak pacjent skarży się na pełność brzucha i ucisk, a wodobrzusze można zdiagnozować na badaniu fizykalnym. Diagnoza jest wspomagana przez poznanie historii medycznej pacjenta, aby lekarz mógł podjąć decyzję o zamówieniu dodatkowych badań.

Pełna morfologia krwi może być przydatna w poszukiwaniu potencjalnych zakażeń (podwyższona liczba krwinek białych we krwi), niedokrwistości (niska hemoglobina), jak i pośrednio, wątroby (niska liczba płytek krwi). Inne badania krwi są pomocne w ocenie równowagi elektrolitowej, czynności nerek i wątroby oraz ilości białka w organizmie.

Jeśli pacjent zgłosi się z wodobrzuszem zaleca się paracentezę w celu uzyskania próbek płynu do analizy, aby pomóc w postawieniu diagnozy. Usunięcie płynu może pomóc w kontroli objawów. Paracenteza jest procedurą, w której igła jest wprowadzana przez ścianę brzucha do jamy otrzewnej i płyn jest usuwany.
Gastroenterolodzy (specjaliści w zakresie układu pokarmowego, w tym wątroby) używają formuły mierzącej ilość albuminy (białka) we krwi w porównaniu z ilością stwierdzoną w płynie puchlinowym, aby pomóc im w klasyfikacji rodzaju wodobrzusza i pomóc w diagnozie. Jeśli ilość białka jest wyższa w wodobrzuszu niż w surowicy, może to być spowodowane chorobą wątroby, niewydolnością serca, Budd-Chiari, zapaleniem trzustki, rakiem jajnika lub niedożywieniem. Jeśli białko wodobrzusza jest niższe, pewne infekcje i nowotwory są bardziej prawdopodobne. Badania laboratoryjne płynu puchlinowego, mogą obejmować ocenę zakażenia i ocenę elektrolitów i innych substancji.

Jak leczyć wodobrzusze?

Nadmiar płynu w jamie brzusznej może powodować znaczny dyskomfort i duszność. Metoda leczenia zależy od przyczyny gromadzenia się płynu puchlinowego, szybkości gromadzenia się płynu, tego, czy jest to pierwsze wystąpienie lub powtarzające się zdarzenie, oraz od tego, jak znacząco objawy wpływają na pacjenta.

Zmiany stylu życia i leki

W przypadku pacjentów z marskością wątroby, leczenie początkowe wodobrzusza rozpoczyna się od ograniczenia spożycia soli i leków, które pomagają organizmowi pozbyć się nadmiaru soli i płynu. Spironolakton (Aldactone) jest lekiem moczopędnym pierwszego rzutu, który pomaga blokować chemiczny aldosteron odpowiedzialny za zatrzymywanie soli w organizmie. Można również dodać furosemid (Lasix) i metolazon (Zaroxolyn). Leczenie to jest skuteczne w kontrolowaniu płynu puchlinowego u zdecydowanej większości pacjentów.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są domowe środki zaradcze na wodobrzusze?

U pacjentów z chorobą wątroby jako przyczyną marskości wątroby, powstrzymanie się od alkoholu jest ważnym pierwszym krokiem w leczeniu, aby zminimalizować dalsze uszkodzenie wątroby. Leki zawierające acetaminofen powinny być również zminimalizowane, ponieważ wymagają metabolizmu w wątrobie.

Na czym polega terapia diuretyczna?

Celem leczenia diuretykami jest utrata od 0.5 kg do 1 kg wagi dziennie, w zależności od podstawowych schorzeń. Gdy większość płynu puchlinowego zniknie, dawkowanie leków będzie dostosowane do potrzeb pacjenta.

Czy można zapobiegać wodobrzuszu?

Chociaż istnieje wiele przyczyn wodobrzusza, najbardziej możliwą do uniknięcia przyczyną jest nadużywanie alkoholu. Pacjenci, którzy piją alkohol w nadmiarze, są narażeni na ryzyko niewydolności wątroby i puchliny brzusznej. Nadużywanie alkoholu jest najłatwiejszą do leczenia przyczyną wodobrzusza i ma najlepsze wyniki. Mimo to u pacjentów, u których rozwija się wodobrzusze z marskości, połowa umrze w ciągu trzech lat. Jeśli wystąpi wodobrzusze oporne, śmiertelność w ciągu jednego roku wynosi 50%.

Czym jest zespół Budd-Chiari?

Zespół Budd-Chiari jest spowodowany blokadą żył wątrobowych (tych, które odprowadzają krew z wątroby). Powoduje to triadę wodobrzusza, ból brzucha i hepatosplenomegalię (powiększenie wątroby i śledziony).

Podsumowanie

1. Wodobrzusze to termin oznaczający zwiększoną ilość płynu w jamie otrzewnowej.

2. Istnieje rozróżnienie między pacjentami, u których rozwija się wodobrzusze z powodu choroby wątroby i marskości wątroby, a tymi, którzy je rozwijają z powodu zapalenia otrzewnej lub z powodu raka.

3. Choroba wątroby wydaje się być stosunkowo bezbolesna, podczas gdy pacjenci z rakiem odczuwają znaczne ilości bólu.

4. Ogólnie objawy są jednak podobne.

5. Podczas gdy napięty brzuch wypełniony płynem jest łatwy do rozpoznania, początkowo ilość płynu puchlinowego, może być mała i trudna do wykrycia.

6. Wraz ze wzrostem liczby płynów, pacjent może narzekać na pełnię lub ciężkość brzucha.

7. Często objawy choroby podstawowej powodują, że pacjent zaczyna szukać pomocy medycznej.

8. W marskości wątroby, płyn nie tylko gromadzi się w jamie brzusznej, ale może też występować obrzęk nóg, łatwe powstawanie siniaków, powiększenie piersi i splątanie spowodowane encefalopatią.

9. Jeśli wodobrzusze spowodowane jest niewydolnością serca, może występować duszność oraz obrzęk nóg.

10. Pacjenci z wodobrzuszem z powodu niewydolności serca, mają tendencję do budzenia się w środku nocy, z napadową dusznością nocną.

11. Pacjenci z rakiem mogą skarżyć się na ból, utratę wagi i zmęczenie w związku z rozdęciem brzucha.

12. U osób z samoistnym, bakteryjnym zapaleniem otrzewnej (zakażeniem otrzewnej), rozwija się ból brzucha i gorączka.

13. Metoda leczenia zależy od przyczyny gromadzenia się płynu puchlinowego, szybkości gromadzenia się płynu, tego, czy jest to pierwsze wystąpienie lub powtarzające się zdarzenie, oraz od tego, jak znacząco objawy wpływają na pacjenta.

Komentarze