Osoby z nietolerancją laktozy nie są w stanie w pełni strawić cukru (laktozy) w mleku. W rezultacie, mają biegunkę, gazy oraz wzdęcia po zjedzeniu lub wypiciu produktów mlecznych. Stan ten, zwany również złym wchłanianiem laktozy, zwykle jest nieszkodliwy, ale jego objawy mogą być uciążliwe. Czym jest nietolerancja laktozy? Jak można jej jakoś zapobiegać?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 26.07.2019

Niedobór laktazy – enzymu wytwarzanego w jelicie cienkim – jest zazwyczaj odpowiedzialny za nietolerancję laktozy. Wiele osób ma niski poziom laktazy, ale może bez problemu trawić produkty mleczne. Jeśli jednak nie tolerujesz laktozy, niedobór laktazy prowadzi do wyżej wymienionych objawów po spożyciu produktów mlecznych. Większość osób z nietolerancją laktozy może poradzić sobie z tym stanem bez konieczności rezygnacji ze wszystkich produktów mlecznych.

Objawy nietolerancji laktozy

Oznaki oraz objawy nietolerancji laktozy zwykle zaczynają się od 30 minut do dwóch godzin po zjedzeniu lub wypiciu pokarmów zawierających laktozę.

Najczęstsze symptomy to:

  • biegunka
  • nudności, a czasem wymioty
  • skurcze brzucha
  • wzdęcia
  • gazy

Kiedy należy udać się do lekarza?

Jeśli po zjedzeniu produktów mlecznych często masz objawy nietolerancji laktozy, umów się na wizytę u lekarza, zwłaszcza jeśli martwisz się o uzyskanie wystarczającej ilości wapnia.

Przyczyny nietolerancji laktozy

Nietolerancja laktozy występuje, gdy jelito cienkie nie wytwarza wystarczającej ilości enzymu (laktazy) do trawienia cukru mlecznego (laktozy). Normalnie laktaza zamienia cukier mleczny w dwa proste cukry – glukozę i galaktozę – które są wchłaniane do krwiobiegu przez wyściółkę jelitową. Jeśli masz niedobór laktazy, laktoza w twoim pożywieniu przenosi się do okrężnicy zamiast być przetwarzana i wchłaniana. W okrężnicy normalne bakterie wchodzą w interakcje z niestrawioną laktozą, powodując objawy nietolerancji laktozy.

Istnieją trzy rodzaje nietolerancji laktozy, w których to różne czynniki powodują niedobór laktazy leżący u podstaw każdego typu.

1. Pierwotna nietolerancja laktozy

Jest to najczęstszy rodzaj nietolerancji laktozy. Ludzie, u których rozwija się pierwotna nietolerancja laktozy, zaczynają produkować dużo laktazy – jest to konieczność dla niemowląt, które pobierają całe swoje pożywienie z mleka. Ponieważ dzieci zastępują mleko innymi pokarmami, ich produkcja laktazy normalnie maleje, ale pozostaje wystarczająco wysoka, aby strawić ilość nabiału w typowej diecie dla dorosłych.

W pierwotnej nietolerancji laktozy produkcja laktazy gwałtownie spada, co powoduje, że produkty mleczne są trudne do strawienia w wieku dorosłym. Pierwotna nietolerancja laktozy jest uwarunkowana genetycznie i występuje u dużej części osób pochodzenia afrykańskiego, azjatyckiego lub latynoskiego. Stan ten jest również powszechny wśród osób pochodzenia śródziemnomorskiego lub południowoeuropejskiego.

2. Wtórna nietolerancja laktozy

Ta forma nietolerancji laktozy występuje, gdy jelito cienkie zmniejsza wytwarzanie laktazy po chorobie, urazie lub zabiegu chirurgicznym z udziałem jelita cienkiego. Wśród chorób związanych z wtórną nietolerancją laktozy wymienia się celiakię, przerost bakteryjny oraz chorobę Crohna. Leczenie choroby podstawowej może przywrócić poziom laktazy i poprawić objawy przedmiotowe i podmiotowe, choć może to zająć trochę czasu.

3. Wrodzona lub rozwojowa nietolerancja laktozy

Jest możliwe, ale rzadkie, aby dzieci rodziły się z nietolerancją laktozy spowodowaną całkowitym brakiem aktywności laktazy. Zaburzenie to przekazywane jest z pokolenia na pokolenie w postaci dziedziczenia zwanego recesywnym autosomalnym, co oznacza, że ​​zarówno matka, jak i ojciec muszą przekazać ten sam wariant genu dziecku, które ma być dotknięte chorobą. Wcześniaki mogą również mieć nietolerancję laktozy z powodu niedostatecznego poziomu laktazy.

Czynniki ryzyka nietolerancji laktozy

Czynniki, które mogą sprawić, że ty lub twoje dziecko jesteście bardziej podatni na nietolerancję laktozy, obejmują:

Postępujący wiek. Nietolerancja laktozy zwykle pojawia się w wieku dorosłym. Stan ten występuje rzadko u niemowląt i małych dzieci.

Pochodzenie etniczne. Nietolerancja laktozy występuje najczęściej u osób pochodzenia afrykańskiego, azjatyckiego, latynoskiego i amerykańskiego.

Przedwczesne narodziny. Niemowlęta urodzone przedwcześnie mogą mieć obniżony poziom laktazy, ponieważ jelito cienkie nie rozwija komórek wytwarzających laktazę do późnego trzeciego trymestru.

Choroby atakujące jelito cienkie. Problemy jelita cienkiego, które mogą powodować nietolerancję laktozy, obejmują przerost bakteryjny, celiakię i chorobę Crohna.

Niektóre leki przeciwnowotworowe. Jeśli zostałeś poddany radioterapii z powodu raka w jamie brzusznej lub masz powikłania jelitowe po chemioterapii, masz zwiększone ryzyko wystąpienia nietolerancji laktozy.

Diagnozowanie nietolerancji laktozy

Lekarz może podejrzewać nietolerancję laktozy na podstawie objawów i odpowiedzi organizmu na zmniejszenie ilości produktów mlecznych w diecie.

Lekarz może potwierdzić diagnozę, przeprowadzając jeden lub więcej z następujących testów:

Test tolerancji laktozy. Test tolerancji laktozy mierzy reakcję organizmu na płyn zawierający wysoki poziom laktozy. Dwie godziny po wypiciu płynu przechodzisz badania krwi, aby zmierzyć ilość glukozy we krwi. Jeśli poziom glukozy nie wzrośnie, oznacza to, że organizm nie trawi prawidłowo i nie wchłania napoju zawierającego laktozę.

Test oddechu wodorowego. Ten test wymaga również wypicia płynu, który zawiera wysoki poziom laktozy. Następnie lekarz mierzy ilość wodoru w oddechu w regularnych odstępach czasu. Zwykle można wykryć bardzo mało wodoru. Jeśli jednak twoje ciało nie trawi laktozy, będzie fermentować w okrężnicy, uwalniając wodór i inne gazy, które są wchłaniane przez jelita i ostatecznie wydychane. Większe niż normalnie ilości wydychanego wodoru mierzone podczas testu oddechowego wskazują, że nie w pełni trawisz i wchłaniasz laktozę.

Test kwasowości stolca. W przypadku niemowląt i dzieci, które nie mogą przejść innych badań, można zastosować test kwasowości stolca. Fermentacja niestrawionej laktozy powoduje powstanie kwasu mlekowego i innych kwasów, które można wykryć w próbce kału.

Leczenie nietolerancji laktozy

Obecnie nie ma sposobu na zwiększenie produkcji laktazy w organizmie, ale zazwyczaj można uniknąć dyskomfortu związanego z nietolerancją laktozy przez:

  1. Unikanie dużych porcji mleka i innych produktów mlecznych
  2. Włączanie małych porcji produktów mlecznych do regularnych posiłków
  3. Picie mleka i jedzenie lodów o obniżonej zawartości laktozy
  4. Picie zwykłego mleka po dodaniu do niego płynu lub proszku w celu rozbicia laktozy

Domowe środki zaradcze

Stosując metodę prób i błędów możesz przewidzieć reakcję organizmu na różne pokarmy zawierające laktozę i określić ile możesz jeść lub pić bez dyskomfortu. Niewielu ludzi ma tak poważną nietolerancję laktozy, że musi usuwać z diety wszystkie przetwory mleczne i uważać na produkty niemleczne lub leki zawierające laktozę.

Pamiętaj o właściwym odżywianiu

Zmniejszenie ilości produktów mlecznych nie oznacza, że ​​nie można uzyskać wystarczającej ilości wapnia.

Wapń występuje w wielu innych produktach spożywczych, takich jak:

  • brokuły
  • produkty wzbogacone wapniem, takie jak pieczywo i soki
  • łosoś konserwowy
  • substytuty mleka, takie jak mleko sojowe i mleko ryżowe
  • pomarańcze
  • fasola pinto
  • rabarbar
  • szpinak

Ogranicz produkty mleczne

Większość osób z nietolerancją laktozy może cieszyć się niektórymi produktami mlecznymi bez objawów. Możliwe jest zwiększenie tolerancji na produkty mleczne poprzez stopniowe wprowadzanie ich do diety. Niektórzy ludzie zauważają, że mogą tolerować pełnotłuste produkty mleczne, takie jak pełne mleko i sery, łatwiej niż produkty mleczne bez tłuszczu lub o obniżonej zawartości tłuszczu.

Sposoby zmiany diety w celu zminimalizowania objawów nietolerancji laktozy obejmują:

Wybór mniejszych porcji nabiału. Popijaj małe porcje mleka. Im mniejsza porcja, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że spowoduje problemy żołądkowo-jelitowe.

Pij mleko z innymi pokarmami. Spowalnia to proces trawienia i może zmniejszać objawy nietolerancji laktozy.

Eksperymentowanie z asortymentem produktów mlecznych. Nie wszystkie produkty mleczne mają taką samą ilość laktozy. Na przykład, twarde sery, takie jak szwajcarski lub cheddar, mają małe ilości laktozy i na ogół nie powodują żadnych objawów. Być może będziesz w stanie tolerować przetworzone produkty mleczne, takie jak jogurt, ponieważ bakterie stosowane w procesie przetwarzania naturalnie wytwarzają enzym rozkładający laktozę.

Kupowanie produktów o zmniejszonej zawartości laktozy lub bez laktozy. Produkty te można znaleźć w większości supermarketów w dziale mleczarskim.

Pytania i odpowiedzi

Czy istnieją jakieś leki, które mogą pomóc w trawieniu produktów mlecznych?

Tabletki lub krople bez recepty zawierające enzym laktazy, mogą pomóc w trawieniu produktów mlecznych. Możesz przyjmować tabletki tuż przed posiłkiem lub przekąską. Krople można również dodać do kartonu mleka. Produkty te nie pomagają jednak wszystkim z nietolerancją laktozy.

A co z probiotykami?

Probiotyki są żywymi organizmami obecnymi w jelitach, które pomagają utrzymać zdrowy układ trawienny. Probiotyki są również dostępne jako aktywne lub „żywe” kultury w niektórych jogurtach i jako suplementy w postaci kapsułek. Są one czasami stosowane w chorobach przewodu pokarmowego, takich jak biegunka i zespół jelita drażliwego. Mogą również pomóc organizmowi w trawieniu laktozy. Probiotyki są ogólnie uważane za bezpieczne i mogą być warte wypróbowania, jeśli inne metody nie pomogą.

Czym jest badanie molekularne polimorfizmu genu laktazy (LCT)?

Ten rodzaj diagnostyki pomaga wykluczyć ATH, czyli hipolaktazję u dorosłych.

Podsumowanie

1. Osoby z nietolerancją laktozy nie są w stanie w pełni strawić cukru (laktozy) w mleku.

2. W rezultacie, mają biegunkę, gazy oraz wzdęcia po zjedzeniu lub wypiciu produktów mlecznych.

3. Stan ten, zwany również złym wchłanianiem laktozy, zwykle jest nieszkodliwy, ale jego objawy mogą być uciążliwe.

4. Niedobór laktazy – enzymu wytwarzanego w jelicie cienkim – jest zazwyczaj odpowiedzialny za nietolerancję laktozy.

5. Wiele osób ma niski poziom laktazy, ale może bez problemu trawić produkty mleczne.

6. Jeśli jednak nie tolerujesz laktozy, niedobór laktazy prowadzi do wyżej wymienionych objawów po spożyciu produktów mlecznych.

7. Większość osób z nietolerancją laktozy może poradzić sobie z tym stanem bez konieczności rezygnacji ze wszystkich produktów mlecznych.

8. Oznaki oraz objawy nietolerancji laktozy zwykle zaczynają się od 30 minut do dwóch godzin po zjedzeniu lub wypiciu pokarmów zawierających laktozę.

9. Najczęstsze symptomy to: biegunka, nudności, a czasem wymioty, skurcze brzucha, wzdęcia i gazy.

10. Lekarz może podejrzewać nietolerancję laktozy na podstawie objawów i odpowiedzi organizmu na zmniejszenie ilości produktów mlecznych w diecie.

11. Można potwierdzić diagnozę, przeprowadzając test tolerancji laktozy, test oddechu wodorowego lub test kwasowości stolca.

12. Obecnie nie ma sposobu na zwiększenie produkcji laktazy w organizmie, ale zazwyczaj można uniknąć dyskomfortu związanego z nietolerancją laktozy.

13. W tym celu zaleca się unikanie dużych porcji mleka i innych produktów mlecznych, włączanie małych porcji produktów mlecznych do regularnych posiłków oraz picie mleka i jedzenie lodów o obniżonej zawartości laktozy.

Komentarze