Koślawość kolan (łac. genu valgum) jest stanem, w którym kolana stykają się ze sobą, gdy nogi są wyprostowane, tworząc ułożenie nóg w przypominające literę X. Osoby z ciężkimi deformacjami koślawymi zazwyczaj nie są w stanie złączyć razem stóp. Jak powstaje koślawość kolan? Jak się ją leczy?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 25.06.2019

Łagodną koślawość kolan rozpoznaje się, gdy osoba stojąca ze stykającymi się stopami, ma złączone kolana. Można to zaobserwować u dzieci w wieku od 2 do 5 lat i często koryguje się to w sposób naturalny, gdy dzieci rosną.

Idiopatyczna koślawość kolan jest formą wrodzoną lub nie mającą znanej przyczyny. Może ona być związana z innym schorzeniami ogólnoustrojowymi takimi jak dystrofia rogówki Schnydera, autosomalny stan dominujący często zgłaszany przy hiperlipidemii (zespół zaburzeń metabolicznych objawiających się podwyższonymi poziomami frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi).

Przyczyny koślawości kolan

Chociaż koślawość kolan jest często objawem zaburzeń genetycznych, może ona być spowodowana złym odżywianiem. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do koślawości kolan jest otyłość, a znacznie rzadziej niedobory wapnia i witaminy D.

Przyczyną koślawości kolan są najczęściej:

  • wrodzona koślawość
  • niewłaściwe zrośnięcie kości po złamaniu dolnej części kości udowej lub górnej części piszczeli
  • nierównomierny wzrost części kości udowej lub kości goleniowej u dzieci
  • reumatoidalne zapalenie stawów lub choroba zwyrodnieniowa stawów
  • krzywica
  • choroba Pageta kości
  • porażenie mięśni
  • przeciążenia kończyn

Diagnostyka koślawości kolan

Stopień koślawości kolan można klinicznie oszacować za pomocą kąta Q, który jest kątem utworzonym przez linię narysowaną od przedniego górnego kręgosłupa biodrowego przez środek rzepki i linię narysowaną od środka rzepki do środka guzka piszczelowego. U kobiet kąt Q powinien być mniejszy niż 22 stopnie z kolanem w przedłużeniu i mniejszy niż 9 stopni z kolanem przy 90 stopniach zgięcia. U mężczyzn kąt Q powinien być mniejszy niż 18 stopni z kolanem w przedłużeniu i mniejszy niż 8 stopni z kolanem przy 90 stopniach zgięcia. Typowy kąt Q wynosi 12 stopni dla mężczyzn i 17 stopni dla kobiet.

Radiografia

W radiografii projekcyjnej stopień deformacji szpotawości lub koślawości, można określić ilościowo za pomocą kąta stawu biodrowego, który jest kątem między osią mechaniczną kości udowej a środkiem stawu skokowego. Zwykle wynosi od 1,0 ° do 1,5 ° u dorosłych. Normalne zakresy są różne u dzieci.

Leczenie koślawości kolan

Osoby z koślawością kolan często mają zapadnięte wewnętrzne łuki stóp, a ich wewnętrzne kości kostne są na ogół niższe niż ich zewnętrzne kości kostki. Dorośli z nieskorygowanym koślawym kolanem są zwykle podatni na urazy i chroniczne problemy z kolanem, takie jak chondromalacja i choroba zwyrodnieniowa stawów. Te z kolei mogą powodować silny ból i problemy z chodzeniem. To normalne, że dzieci mają koślawość kolan w wieku od dwóch do pięciu lat, a prawie wszystkie przypadki ustępują, gdy dziecko dorasta. Jeśli objawy są wyraźne lub dziedziczne, lekarze często zalecają używanie ortetycznych butów lub ochraniaczy na nogi, aby delikatnie przesunąć nogę dziecka z powrotem na swoje miejsce.

Jeśli stan utrzymuje się i pogarsza w późniejszym okresie życia, może być wymagana operacja w celu złagodzenia bólu i powikłań wynikających z ciężkiej lub dziedzicznej koślawości. Dostępne procedury chirurgiczne obejmują regulację dolnej kości udowej i całkowitą wymianę stawu kolanowego.

Rzadko, wady rozwojowe kości leżące u podstaw koślawości, mogą być spowodowane brakiem odpowiedniego odżywiania niezbędnego do wzrostu kości, co może powodować takie schorzenia jak krzywica (brak składników odżywczych kości, zwłaszcza witaminy D i wapnia w diecie ) lub szkorbut (brak witaminy C). Korekta podstawowego niedoboru witamin może przywrócić bardziej normalny postęp wzrostu kości.

Ćwiczenia na koślawość kolan

Przykłady ćwiczeń korekcyjnych zalecanych przez lekarzy obejmują:

1. Leżenie na plecach, kończyny dolne ugięte w stawach kolanowych, między stopami piłka gumowa, ramiona wyprostowane w górze, przeniesienie piłki w tył za głowę i chwyt piłki dłońmi, powrót do leżenia, tułów z kończynami dolnymi ugiętymi w stawach kolanowych, ramiona z piłką pozostają wyprostowane za głową, skłon tułowia w przód z rękami wyciągniętymi przed siebie – włożenie piłki gumowej między stopy.

2. Siad ugięty podparty, klaskanie podeszwami stóp.

3. Siad skrzyżny, dłonie na kolanach, ręce ugięte pod kątem prostym w stawie kolanowym. Ruch – spychanie kolan w dół ciężarem ciała i siłą ucisku rąk.

4. Siad skrzyżny. Ruch – wstawanie z nogami skrzyżowanymi.

5. Siad skrzyżny, ramiona wzdłuż tułowia, przejście do leżenia tyłem i powrót.

6. Siad prosty, piłka między kolanami, ręce oparte za plecami, wznos bioder w górę – przejście do podporu tyłem.

7. Siedząc głęboko na krześle, między kolanami poduszeczka, podudzie związane. Ruch – unoszenie nóg do poziomu – wytrzymać licząc do trzech.

8. Między kolanami umieszczona piłka. Ruch – skoki.

9. W staniu tyłem do drabinek stanie zwieszone.

10. W staniu, piłka między kolanami, podskoki trzymając piłkę kolanami.

Pytania i odpowiedzi

Jak się mierzy koślawość kolan?

Koślawość kolan mierzy się w stopniach lub ocenia się mierząc odległość między kostkami przy całkowicie wyprostowanych kolanach. O koślawości mówimy, gdy przy złączonych i wyprostowanych kolanach, między kostkami przyśrodkowymi tworzy się odstęp powyżej 4-5 cm.

Kiedy zwykle ujawnia się ta choroba?

Choroba ujawnia się zwykle około czwartego-piątego roku życia.

Jak się leczy koślawość kolan?

Leczenie zachowawcze koślawości kolan polega na:

  • unikaniu długiego chodzenia oraz stania w rozkroku
  • braku przebywania w siadzie klęcznym między piętami, z podudziami i stopami skierowanymi na zewnątrz
  • siedzeniu w tzw. siadzie skrzyżnym („po turecku”)
  • nauce poprawnego stania i chodu
  • redukcji istniejącej nadwagi
  • leczeniu współistniejącego płaskostopia
  • zastosowaniu wkładki lub obuwia z podwyższonym obcasem po stronie wewnętrznej

Podsumowanie

1. Koślawość kolan jest stanem, w którym kolana stykają się ze sobą, gdy nogi są wyprostowane, tworząc ułożenie nóg w przypominające literę X.

2. Osoby z ciężkimi deformacjami koślawymi zazwyczaj nie są w stanie złączyć razem stóp.

3. Łagodną koślawość kolan rozpoznaje się, gdy osoba stojąca ze stykającymi się stopami, ma złączone kolana.

4. Można to zaobserwować u dzieci w wieku od 2 do 5 lat i często koryguje się to w sposób naturalny, gdy dzieci rosną.

5. Idiopatyczna koślawość kolan jest formą wrodzoną lub nie mającą znanej przyczyny.

6. Może ona być związana z innym schorzeniami ogólnoustrojowymi takimi jak dystrofia rogówki Schnydera, autosomalny stan dominujący często zgłaszany przy hiperlipidemii.

7. Chociaż koślawość kolan jest często objawem zaburzeń genetycznych, może ona być spowodowana złym odżywianiem.

8. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do koślawości kolan jest otyłość, a znacznie rzadziej niedobory wapnia i witaminy D.

9. Przyczyną koślawości kolan są najczęściej: wrodzona koślawość, niewłaściwe zrośnięcie kości po złamaniu dolnej części kości udowej lub górnej części piszczeli, nierównomierny wzrost części kości udowej lub kości goleniowej u dzieci lub reumatoidalne zapalenie stawów.

10. Koślawość kolan mierzy się w stopniach lub ocenia się mierząc odległość między kostkami przy całkowicie wyprostowanych kolanach.

11. O koślawości mówimy, gdy przy złączonych i wyprostowanych kolanach, między kostkami przyśrodkowymi tworzy się odstęp powyżej 4-5 cm.

12. Jeśli objawy są wyraźne lub dziedziczne, lekarze często zalecają używanie ortetycznych butów lub ochraniaczy na nogi, aby delikatnie przesunąć nogę dziecka z powrotem na swoje miejsce.

13. Jeśli stan utrzymuje się i pogarsza w późniejszym okresie życia, może być wymagana operacja w celu złagodzenia bólu i powikłań wynikających z ciężkiej lub dziedzicznej koślawości.

14. Dostępne procedury chirurgiczne obejmują regulację dolnej kości udowej i całkowitą wymianę stawu kolanowego.

Komentarze