Narodziny dziecka to jeden z najbardziej niezwykłych momentów w życiu kobiety, który budzi wiele silnych, a niekiedy nawet skrajnych emocji - od szczęścia, przez strach, aż po zaburzenia na pograniczu depresji. Czym jest depresja poporodowa, jak się objawia i jak skutecznie ją leczyć? Czy są jakieś czynniki ryzyka dla tego typu depresji?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 23.03.2019

Objawy depresji poporodowej

Depresja poporodowa jest zaburzeniem nastroju, które dotyka rodziców (zarówno matek, jak i ojców) po urodzeniu dziecka. Podczas gdy stan jest dotyczy przede wszystkim kobiet, mężczyźni również mogą zmagać się z objawami depresji poporodowej.

Depresja poporodowa nie jest wadą charakteru ani słabością. Czasami jest to po prostu „nieprzewidziana komplikacja”, która pojawia się tuż po porodzie. Jeśli masz depresję poporodową, rozpoczęcie natychmiastowego leczenia jest bardzo ważne, ponieważ może pomóc ci w radzeniu sobie z jej objawami i umożliwić ci nawiązanie trwałej i silnej relacji ze swoim dzieckiem.

Objawy depresji poporodowej są różne i mogą wahać się od łagodnych po ciężkie.

Symptomy „baby bluesa”

Objawy „baby bluesa” – syndromu, który trwa od kilku dni do tygodnia lub dwóch po urodzeniu dziecka – mogą obejmować:

  • wahania nastroju
  • niepokój
  • smutek
  • drażliwość
  • płaczliwość
  • zaburzenia koncentracji
  • problemy z apetytem
  • problemy ze snem

Objawy depresji poporodowej

Depresja poporodowa może początkowo być mylona z objawami „baby bluesa” – ale oznaki i objawy są w jej przypadku bardziej intensywne, trwają dłużej i mogą ostatecznie zakłócać zdolność kobiety do opieki nad dzieckiem i radzenia sobie z innymi codziennymi obowiązkami.

Objawy zwykle rozwijają się w ciągu pierwszych kilku tygodni po porodzie, ale mogą też rozpocząć się wcześniej – już w czasie ciąży – lub później – nawet do roku po porodzie.

Objawy depresji poporodowej mogą obejmować:

  • obniżony nastrój lub silne wahania nastroju
  • nadmierną płaczliwość
  • trudności związane z opieką nad dzieckiem
  • niewyjaśniony brak zainteresowania dzieckiem
  • wycofanie się z kontaktów rodzinnych i towarzyskich
  • poczucie odrzucenia
  • poczucie nieadekwatności
  • zmniejszoną motywację do działania
  • utratę apetytu lub jedzenie znacznie więcej niż zwykle
  • niezdolność do spania (bezsenność) lub spanie za dużo
  • przytłaczające zmęczenie lub utratę energii
  • zmniejszone zainteresowanie i czerpanie przyjemności z zajęć, które wcześniej sprawiały nam przyjemność
  • intensywną drażliwość i gniew
  • obawy, że nie jesteś dobrą matką
  • poczucie beznadziei
  • poczucie bezwartościowości, wstydu, poczucie winy
  • obniżone libido
  • bóle głowy, bóle brzucha, niewyraźne widzenie
  • zmniejszoną zdolność do myślenia, koncentracji lub podejmowania decyzji
  • niepokój
  • poważny lęk i ataki paniki
  • myśli o wyrządzeniu krzywdy sobie lub dziecku
  • powracające myśli o śmierci lub samobójstwie

Nieleczona depresja poporodowa może trwać wiele miesięcy lub dłużej. Niezbędna jest zatem jak najszybsza pomoc lekarska.

Psychoza poporodowa

W przypadku poporodowej psychozy – rzadkiego stanu, który zwykle rozwija się w ciągu pierwszego tygodnia po porodzie – objawy są ciężkie i mogą obejmować:

  • zamieszanie i dezorientację
  • obsesyjne myśli o własnym dziecku
  • halucynacje i urojenia
  • zaburzenia snu
  • nadmierną energię i pobudzenie
  • paranoję
  • próby wyrządzenia krzywdy sobie lub dziecku
  • myśli samobójcze

Psychoza poporodowa może prowadzić do zagrażających życiu myśli lub zachowań i wymaga natychmiastowego leczenia.

Depresja poporodowa u ojców

Świeżo upieczeni ojcowie również mogą doświadczać depresji poporodowej. Mogą odczuwać smutek lub zmęczenie, być przytłoczeni, odczuwać niepokój lub zmieniać swoje zwykłe wzorce odżywiania i spania – te same symptomy występują u matek z depresją poporodową. Ojcowie, którzy są młodzi, mieli depresję w przeszłości, mają problemy z relacjami międzyludzkimi lub borykają się z problemami finansowymi, są bardziej narażeni na depresję poporodową. Depresja poporodowa u ojców – czasem nazywana ojcowską depresją poporodową – może mieć taki sam negatywny wpływ na relacje partnerskie i rozwój dziecka, jak depresja poporodowa u matek.

Kiedy należy pójść do lekarza?

Jeśli po narodzinach dziecka czujesz się przygnębiona lub jeśli masz jakiekolwiek objawy poporodowego “baby bluesa” lub depresji poporodowej, zadzwoń do swojego lekarza i umów się na spotkanie. Jeśli masz objawy sugerujące, że możesz mieć poporodową psychozę, natychmiast zgłoś się po pomoc.

Ważne jest, aby jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, jeśli objawy depresji mają jedną z następujących cech:

  • nie mijają po dwóch tygodniach
  • są coraz gorsze
  • utrudniają opiekę nad dzieckiem
  • utrudniają wykonywanie codziennych obowiązków
  • pojawiły się myśli o wyrządzeniu szkody sobie lub dziecku

Przyczyny depresji

Nie ma jednej przyczyny depresji poporodowej, ale pewną role mogą tu odgrywać problemy fizyczne i emocjonalne.

Zmiany fizyczne. Po porodzie w twoim organizmie następuje dramatyczny spadek stężenia hormonów (estrogenu i progesteronu), który może przyczynić się do depresji poporodowej. Inne hormony wytwarzane przez tarczycę również mogą gwałtownie spaść – co może sprawić, że poczujesz się zmęczona, ospała i przygnębiona.

Problemy emocjonalne. Kiedy jesteś pozbawiona snu i przytłoczona codziennymi, nowymi obowiązkami, możesz mieć problemy z poradzeniem sobie nawet z najdrobniejszymi zadaniami. Możesz również być zaniepokojona swoją niezdolnością do opieki nad noworodkiem. Możesz także czuć się mniej atrakcyjna, zmagać się ze swoim poczuciem tożsamości lub poczuć, że właśnie straciłaś kontrolę nad swoim życiem. Każdy z tych problemów może przyczynić się do depresji poporodowej.

Czynniki ryzyka

Każda mama może doświadczyć depresji poporodowej i może ona rozwinąć się po urodzeniu każdego dziecka, nie tylko pierwszego.

Jednak ryzyko wzrasta, jeśli:

Miałaś już w przeszłości depresję, zarówno w czasie ciąży, jak i w innych okresach życia.

Masz zaburzenia dwubiegunowe.

Po poprzedniej ciąży miałaś depresję poporodową.

Masz członków rodziny, którzy cierpieli na depresję lub inne zaburzenia nastroju.

W ciągu ostatniego roku doświadczyłaś stresujących wydarzeń, takich jak powikłania ciąży, choroba lub utrata pracy.

Twoje dziecko ma problemy zdrowotne lub inne, szczególne potrzeby.

Masz bliźnięta, trojaczki lub miałaś inne porody mnogie.

Masz trudności z karmieniem piersią.

Masz problemy w związku.

Masz słaby system wsparcia.

Masz problemy finansowe.

Twoja ciąża była nieplanowana lub niechciana.

Komplikacje

Nieleczona depresja poporodowa może zakłócać zbudowanie przywiązania matki i dziecka i powodować problemy rodzinne.

Skutki dla matek. Nieleczona depresja poporodowa może trwać miesiącami lub dłużej, czasami stając się przewlekłą chorobą depresyjną. Nawet podczas leczenia, depresja poporodowa zwiększa ryzyko wystąpienia kolejnych epizodów dużej depresji.

Dla ojców. Depresja poporodowa może spowodować napięcie emocjonalne u wszystkich bliskich noworodka. Gdy matka jest w depresji, ryzyko depresji u ojca dziecka może również wzrosnąć.

Dla dzieci. Dzieci matek z nieleczoną depresją poporodową częściej mają problemy emocjonalne i behawioralne, takie jak trudności związane ze snem i jedzeniem, nadmierna płaczliwość i opóźnienia w rozwoju języka.

Zapobieganie depresji poporodowej

Jeśli miałaś w przeszłości depresję – szczególnie depresję poporodową – powiedz o tym swojemu lekarzowi, jeśli planujesz zajść w ciążę lub gdy tylko dowiesz się, że jesteś w ciąży. W czasie ciąży lekarz może ściśle monitorować objawy przedmiotowe i podmiotowe depresji. Lekarz może zlecić wypełnienie kwestionariusza przesiewowego w czasie ciąży i po porodzie. Czasami łagodną depresję można opanować za pomocą grup wsparcia, poradnictwa lub innych terapii. W innych przypadkach zaleca się stosowanie leków przeciwdepresyjnych – nawet w czasie ciąży.

Po urodzeniu dziecka lekarz może zalecić wczesną kontrolę poporodową w celu zbadania objawów depresji poporodowej. Im wcześniej choroba ta zostanie wykryta, tym wcześniej może się rozpocząć leczenie.

Diagnoza

Twój lekarz przeprowadzi z tobą rozmowę, aby odróżnić krótkotrwały przypadek “baby bluesa” od cięższej postaci depresji. Nie krępuj się – depresja poporodowa jest powszechna. Podziel się swoimi dolegliwościami z lekarzem, aby stworzyć jak najlepszy plan leczenia.

W ramach oceny lekarz może:

Przeprowadzić badanie depresji, które może obejmować wypełnienie kwestionariusza.

Zlecić badania krwi, aby określić, czy niedoczynność tarczycy przyczynia się do twoich objawów przedmiotowych i podmiotowych.

Zlecić inne testy, jeśli jest to uzasadnione, aby wykluczyć inne przyczyny wystąpienia objawów.

Lekarz może również zapytać, czy pacjentka:

  • ma problemy ze snem
  • ma problemy z podejmowaniem decyzji i koncentracją
  • ma problemy z pewnością siebie
  • zauważyła zmiany w apetycie
  • odczuwa niepokój
  • dokucza jej zmęczenie, apatyczność lub niechęć do zaangażowania się w jakąkolwiek aktywność fizyczną
  • ma poczucie winy
  • stała się samokrytyczna
  • ma myśli samobójcze

Osoba, która odpowie “tak” na trzy z powyższych pytań, prawdopodobnie ma łagodną depresję. Osoba z łagodną depresją poporodową jest nadal w stanie kontynuować codzienne czynności. Więcej odpowiedzi “tak” sugeruje ostrzejszą depresję. Jeśli matka odpowie “tak” na pytanie o chęć wywołania szkody dla siebie lub dziecka, automatycznie jest diagnozowana ciężka depresja poporodowa.

Leczenie depresji poporodowej

Czas leczenia i powrotu do zdrowia różnią się w zależności od stopnia depresji i indywidualnych potrzeb. W przypadku niedoczynności tarczycy lub choroby podstawowej, lekarz może najpierw leczyć te schorzenia lub skierować pacjentkę do odpowiedniego specjalisty. Twój lekarz może również skierować cię do specjalisty zdrowia psychicznego.

Leczenie “baby bluesa”

Objawy “baby bluesa” zwykle znikają same w ciągu kilku dni do jednego do dwóch tygodni.

W międzyczasie:

  • postaraj się jak najwięcej odpoczywać
  • skorzystaj z pomocy rodziny i przyjaciół
  • skontaktuj się z innymi świeżo upieczonymi mamami
  • zorganizuj sobie czas, aby zadbać o siebie
  • unikaj alkoholu i narkotyków, które mogą tylko pogorszyć twój nastrój.

Leczenie depresji poporodowej

Depresja poporodowa najczęściej jest leczona za pomocą psychoterapii.

Psychoterapia. Polega na rozmowie o swoich obawach z psychiatrą, psychologiem lub innym specjalistą od zdrowia psychicznego. Dzięki psychoterapii możesz znaleźć lepsze sposoby radzenia sobie ze swoimi uczuciami, rozwiązywania problemów, wyznaczania realistycznych celów i pozytywnej reakcji na różne życiowe sytuacje.

Leki przeciwdepresyjne. Jeśli cierpisz na poważną postać depresji, twój lekarz może zalecić ci przyjmowanie leku przeciwdepresyjnego. Jeśli karmisz piersią, wszelkie przyjmowane leki dostaną się do mleka matki. Jednak większość leków przeciwdepresyjnych może być stosowana w okresie karmienia piersią, z niewielkim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych u dziecka.

Co jeszcze możesz zrobić?

Oprócz profesjonalnego leczenia, możesz zrobić kilka rzeczy dla siebie, które pomogą przyspieszyć twój powrót do zdrowia.

Dokonuj zdrowych wyborów dotyczących stylu życia. Obejmują one aktywność fizyczną, na przykład regularne spacery z dzieckiem i inne formy ćwiczeń. Postaraj się zapewnić sobie odpowiedni odpoczynek. Jedz zdrową żywność i unikaj picia alkoholu oraz palenia papierosów.

Ustal sobie realistyczne oczekiwania. Nie zmuszaj się do robienia “wszystkiego”. Skaluj swoje oczekiwania dotyczące prowadzenia “idealnego” domu. Rób, co możesz i zostaw resztę partnerowi.

Znajdź czas dla siebie. Poświęć trochę czasu dla siebie i wyjdź z domu. Może to oznaczać poproszenie  partnera o opiekę nad dzieckiem lub zorganizowanie opiekuna. Rób coś, co lubisz, poświęć swój czas na jakieś hobby lub inną formę rozrywki. Możesz także zaplanować trochę czasu sam na sam ze swoim partnerem lub przyjaciółmi.

Unikaj izolacji. Porozmawiaj ze swoim partnerem, rodziną i przyjaciółmi o tym, jak się czujesz. Zapytaj inne matki o ich doświadczenia. Przerwanie izolacji może pomóc ci poczuć się znowu człowiekiem.

Nie bój się prosić o pomoc. Spróbuj otworzyć się na ludzi, którzy są blisko ciebie i daj im znać, że potrzebujesz pomocy. Jeśli ktoś zaproponuje ci siedzenie z dzieckiem, skorzystaj z tej pomocy. Jeśli możesz, to zdrzemnij się, a może wolisz obejrzeć w spokoju film lub spotkać się z przyjaciółką przy kawie?

Nie odchudzaj się zbyt gwałtownie – masz na to czas. Twoja figura wróci do formy w trakcie karmienia piersią.

Jeśli karmisz piersią, ściągnij od czasu do czasu pokarm i poproś kogoś bliskiego, np. męża, członka rodziny lub przyjaciółkę, o nakarmienie dziecka, a ty wykorzystaj ten czas dla siebie.

Im wcześniej otrzymasz pomoc, tym szybciej będziesz w pełni przygotowana do radzenia sobie z depresją i cieszenia się z roli, jaką jest bycie matką.

Pytania i odpowiedzi

Jak powszechna jest depresja poporodowa?

Badania sugerują, że w trakcie ciąży lub tuż po niej, co najmniej jedna na osiem, a nawet co piąta, kobieta ma objawy depresji, lęku, zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych lub ich kombinacji

Co powoduje ten stan?

Naukowcy twierdzą, że prawdopodobną przyczyną jest wzajemne oddziaływanie genów, stresu i hormonów, które rosną w czasie ciąży i spadają tuż po porodzie. Niektóre kobiety są genetycznie predysponowane do silniejszego reagowania na wahania hormonalne, a niektóre są bardziej wrażliwe na stres związany z byciem matką, finansami, pracą i innymi okolicznościami. Kobiety z depresją lub innymi zaburzeniami psychicznymi, są uważane za bardziej zagrożone.

Nie czuję więzi z moim dzieckiem. Czy to znaczy, że ​​jestem złą matką?

Po pierwsze, weź głęboki oddech i uspokój się, ponieważ to uczucie jest tymczasowe i nie czyni cię złym człowiekiem, ani złą matką. Uczucia te są powszechne wśród matek, u których zdiagnozowano okołoporodową depresję. Na początku możesz być przytłoczona i mieć poczucie winy oraz beznadziei, ale wkrótce nawiążesz szczególną więź ze swoim dzieckiem.

Podsumowanie

Depresja poporodowa jest stanem, który może powodować silne wahania nastroju, wyczerpanie i poczucie beznadziejności. Intensywność tych uczuć może utrudniać opiekę nad dzieckiem i zaburzać codzienne funkcjonowanie. Depresji poporodowej nigdy nie należy lekceważyć. To poważne zaburzenie, ale można je pokonać poprzez odpowiednie leczenie.

Chociaż po urodzeniu dziecka, wahania nastroju i uczucie zmęczenia są zupełnie normalne, depresja poporodowa znacznie wykracza poza te objawy. Jej symptomy są poważne i mogą zakłócać zdolność do funkcjonowania.

Objawy depresji poporodowej są różne u każdej osoby, ale na ogół obejmują: smutek, wyczerpanie, senność, płaczliwość, zaburzenia apetytu, rozdrażnienie, złość, niewyjaśnione bóle oraz poczucie bezwartościowości. Objawy najczęściej zaczynają się w ciągu kilku tygodni po porodzie. Czasami depresja poporodowa pojawia się dopiero kilka miesięcy później. Objawy mogą ustąpić na dzień lub dwa, a następnie wrócić ze zdwojoną siłą. Bez leczenia symptomy mogą się nasilać.

Dokładna przyczyna depresji poporodowej nie jest jasna, ale istnieją pewne czynniki, które mogą przyczynić się do rozwoju tej choroby Depresja poporodowa może być wywołana przez połączenie fizycznych zmian i stresorów emocjonalnych.

Jedna z największych fizycznych zmian po porodzie obejmuje hormony. Podczas ciąży poziom estrogenu i progesteronu jest wyższy niż zwykle. W ciągu kilku godzin od porodu, poziom hormonów wraca do poprzedniego stanu. Ta nagła zmiana może doprowadzić do depresji.

Prawdopodobieństwo wystąpienia depresji poporodowej może być większe, jeśli w przeszłości u kobiety występowały już zaburzenia nastroju. Do czynników stresogennych może również należeć: rozwód lub śmierć bliskiej osoby, brak wsparcia, choroba dziecka, izolacja oraz problemy finansowe.

Bez leczenia, depresja poporodowa może się stopniowo pogarszać, dlatego tak ważne jest jak najszybsze rozpoczęcie terapii.

Komentarze