Afazja jest stanem, który zaburza sposób wykorzystywania mowy. Może wpływać na zdolność mówienia, rozumienia, czytania i pisania, ale niekoniecznie na wszystkie z nich jednocześnie. Afazja może wystąpić w wyniku uszkodzenia mózgu związanego z chorobą Alzheimera lub udarem. Jakie są objawy afazji? Jakie czynniki ją wywołują i czy stan ten można leczyć?

Autor: Anna Borkowska
Dodano: 23.09.2019

Rodzaje i objawy afazji

Elementem koniecznym do potwierdzenia afazji musi być problem z mową (artykułowaniem, wypowiadaniem się). Sama utrata umiejętności pisania czy rozumienia tekstu pisanego, nie jest afazją.

Oto główne rodzaje afazji:

1. Afazja czuciowa lub afazja Wernickego: dana osoba artykułuje płynnie, ale ma trudności ze zrozumieniem znaczenia słów wypowiadanych przez drugą osobę. Jednak mowa pacjenta może być niespójna i przepełniona nieistotnymi słowami. Czytanie i pisanie może być utrudnione.

2. Afazja Broca (afazja motoryczna): pacjent rozumie znaczenie wypowiadanych do niego słów, ale sam ma trudności z wytwarzaniem mowy. Chory ma ubogi zasób słów, jego mowa jest niepłynna i często przerywana. Pisanie może być zaburzone, ale umiejętność czytania i rozumienia, często pozostaje nienaruszona. Pacjent ma świadomość swoich zaburzeń mowy.

3. Afazja całkowita: wpływa na wszystkie aspekty języka. Osoba może być w stanie powiedzieć kilka rozpoznawalnych słów, ale nie może zrozumieć mowy lub czytać i pisać.

4. Afazja anomiczna (amnestyczna): osoba może produkować gramatycznie dokładny język, ale ma trudności z nazywaniem obiektów i dobieraniem odpowiednich słów. Słuchanie i czytanie mogą pozostać nienaruszone. Osoba z afazją ma zauważalne trudności w posługiwaniu się mową i językiem. Może się denerwować z powodu swojej niezdolności do wyrażania siebie. Osłabienie lub paraliż na jednej lub obu stronach twarzy lub ciała, może również utrudnić wytwarzanie mowy lub pisanie. Może wpływać na mięśnie używane do oddychania lub połykania, co ma wpływ na produkcję dźwięków.

Przyczyny afazji

Część mózgu, która kontroluje rozpoznawanie mowy i języka, nazywana jest centrum językowym. Należą do niego: obszar Broca i obszar Wernicke. Afazja zdarza się, gdy dochodzi do uszkodzenia którejkolwiek z tych części mózgu lub ścieżek neuronowych, które je łączą.

Obrażenia mogą wynikać z:

  • udaru
  • poważnego urazu mózgu
  • padaczki
  • migreny
  • guza mózgu
  • choroby Alzheimera
  • choroby Parkinsona

Rodzaj afazji zależy od tego, która część mózgu jest uszkodzona. Całkowita afazja ma miejsce, gdy w obszarze odpowiedzialnym za język dochodzi do rozległych uszkodzeń, płynna afazja zwykle wynika z uszkodzenia płata skroniowego lub jednej ze stron mózgu, a niestabilna afazja ma miejsce, gdy dochodzi do uszkodzenia płata czołowego lub przedniego mózgu.

Diagnoza afazji

Ponieważ wiele osób cierpi na afazję po udarze mózgu, patolog mowy i języka powinien przeprowadzić badanie mające na celu rozpoznanie afazji wkrótce po wystąpieniu choroby.

Niektóre podstawowe ćwiczenia, które mogą pomóc w ocenie umiejętności językowych pacjenta, obejmują:

Nazywanie obiektów zaczynających się od określonej litery.
Czytanie lub pisanie.
Prowadzenie konwersacji.
Zrozumienie wskazówek i poleceń.

Bostoński test do diagnozowania afazji – Boston Diagnostic Aphasia – zawiera ćwiczenia, które w szerokim zakresie oceniają umiejętności językowe pacjenta. Kompleksowa diagnoza obejmuje również tomografię komputerową lub obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego w celu określenia lokalizacji i stopnia uszkodzenia mózgu, które spowodowało afazję.

Leczenie afazji

Terapia mowy i języka jest jedyną metodą leczenia afazji. Większość ludzi nie odzyskuje w pełni swoich umiejętności komunikacyjnych, ale terapia logopedyczna może przynieść znaczącą poprawę, nawet przy całkowitej afazji.

Celem terapii mowy jest:

  1. Lepsze wykorzystanie istniejących umiejętności językowych.
  2. Poprawianie umiejętności językowych dzięki ponownemu ich uczeniu.
  3. Możliwość komunikowania się w inny sposób, nadrabiania brakujących słów w mowie.

Ponieważ istnieją różne poziomy afazji i nie wszyscy uczą się w ten sam sposób, techniki terapii mowy i języka będą się od siebie różnić.

Terapia informacyjno-melodyczna

Jest to najczęściej stosowana terapia w leczeniu niestabilnej afazji. Polega na użyciu szumu lub śpiewu w rytmie, znanym jako intonacja melodyczna, powtarzając frazy i słowa, z którymi pacjent najczęściej się boryka. Ten proces stymuluje aktywność mózgu w prawej półkuli. Może pomóc zwiększyć liczbę słów, które pacjent może wypowiedzieć.

Terapia grupowa

Niewielka grupa osób z afazją spotyka się z terapeutą i komunikuje. Daje to pacjentom szansę ćwiczenia i doskonalenia swoich umiejętności językowych poprzez interakcję z grupą ludzi w wygodnym i pomocnym środowisku.

Promowanie efektywności komunikacyjnej Aphasica

Jest to rodzaj terapii, która poprawia umiejętności komunikacyjne pacjenta, angażując go w rozmowę. Pacjentowi pokazuje się zdjęcie lub rysunek i prosi się go o udzielenie odpowiedzi w jakikolwiek sposób. Poziom rozmowy zaczyna się od prostych metod przekazu, ale z czasem staje się bardziej złożony.

Skomputeryzowane szkolenie skryptowe

Dotyczy to skryptu dostarczanego komputerowo, opartego na codziennych rozmowach. Daje pacjentowi możliwość ćwiczenia umiejętności komunikacyjnych w realistycznych sytuacjach.

Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc ludziom porozumieć się z kimś, kto ma afazję.

Zwróć uwagę danej osoby przed rozpoczęciem mówienia i utrzymuj z nią kontakt wzrokowy.

Utrzymuj normalną głośność, ale mów wolniej niż zwykle.

Wypowiadaj krótkie i proste zdania, unikaj pytań, które wymagają skomplikowanej odpowiedzi.

Nie zmieniaj nagle tematu rozmowy.

Zminimalizuj rozpraszające hałasy w tle.

Nie naciskaj na osobę, aby odpowiedziała i daj jej czas na mówienie.

Nie zauważaj błędów i unikaj ich korygowania, ponieważ może to być dla chorego frustrujące.

W miarę możliwości angażuj chorego w normalne czynności.

Staraj się trzymać w ręku notatnik lub papier i długopis, ponieważ może to pomóc w komunikacji.

Pamiętaj, że umiejętność myślenia nie musi być osłabiona. Rozmawiaj z chorymi jak z normalnymi dorosłymi, tak jak zrobiłbyś to przed wystąpieniem afazji.

Komplikacje

Afazja wpływa na wiele aspektów życia, od osobistych relacji po dobre samopoczucie, ponieważ komunikacja jest podstawą codziennego życia. Może sprawić, że pacjent poczuje się sfrustrowany i strapiony. Niejednokrotnie, afazja może doprowadzić do depresji.

Zapobiegaj udarowi, zapobiegaj afazji

Główną przyczyną afazji jest udar, więc profilaktyka udarowa może zmniejszyć ryzyko afazji.

Środki ostrożności, które można podjąć, aby to zrobić, obejmują:

  • regularne ćwiczenia
  • zdrowe odżywianie
  • monitorowanie i kontrolowanie ciśnienia krwi
  • unikanie palenia tytoniu
  • utrzymywanie niskiego poziomu spożycia alkoholu
  • zarządzanie stresem

Oznaki, że ktoś ma lub może mieć udar, obejmują:

Niewyraźne, poczernione lub podwójne widzenie.

Zawroty głowy, kłopoty z chodzeniem, utratę równowagi i koordynacji.

Drętwienie, osłabienie lub paraliż po jednej stronie ciała.

Bełkotliwą wymowę.

Nagły, silny ból głowy.

Jeśli objawy afazji trwają dłużej niż dwa lub trzy miesiące po udarze, całkowite wyleczenie jest mało prawdopodobne. Jednak ważne jest, aby pamiętać, że niektórzy ludzie wracają do zdrowia przez lata, a nawet dziesięciolecia. Jest to powolnym procesem, który zazwyczaj obejmuje zarówno pomaganie jednostce, jak i rodzinie w zrozumieniu natury afazji i uczenie się kompensacyjnych strategii komunikowania się.

Pytania i odpowiedzi

Co najczęściej powoduje afazję?

Najczęstszą przyczyną afazji jest udar (około 25-40% po udarze dostało afazji). Może również wynikać z urazu głowy, guza mózgu lub innych przyczyn neurologicznych.

Czy afazja powoduje upośledzenie inteligencji?

Afazja jest nabytym zaburzeniem komunikacji, które osłabia zdolność osoby do przetwarzania języka, ale nie wpływa na inteligencję. Afazja upośledza zdolność mówienia i rozumienia innych, a większość osób cierpiących na afazję ma trudności z czytaniem i pisaniem. Rozpoznanie afazji NIE oznacza, że ​​osoba cierpi na chorobę psychiczną lub upośledzenie inteligencji.

Kto najczęściej zapada na afazję?

Podczas gdy afazja jest najczęstsza wśród osób starszych, może występować u osób w każdym wieku, każdej rasy, narodowości i płci.

Podsumowanie

Afazja jest to stan, który zaburza możliwość swobodnego komunikowania się. Może wpływać na zdolność mówienia, pisania i rozumienia języka, zarówno werbalnego, jak i pisemnego. Afazja pojawia się zwykle nagle po udarze lub urazie głowy. Ale może również objawiać się stopniowo, z powodu wolno rosnącego guza mózgu lub choroby, która powoduje postępujące, trwałe uszkodzenie.

Główną terapią afazji jest terapia mowy i języka. Osoba z afazją odnawia i ćwiczy umiejętności językowe i uczy się używać innych sposobów komunikowania się. Osoba z afazją może: mówić krótkimi, niepełnymi zdaniami, zdaniami, które nie mają sensu, lub zastępować jedno słowo innym. Bardzo często też wypowiada nierozpoznawalne słowa i nie rozumie konwersacji innych osób.

Nasilenie i zakres problemów zależy od rozmiaru uszkodzenia i dotkniętego obszaru mózgu. Najczęstszą przyczyną afazji jest uszkodzenie mózgu spowodowane udarem – zablokowanie lub pęknięcie naczynia krwionośnego w mózgu. Utrata krwi w mózgu może doprowadzić do śmierci lub uszkodzenia komórek mózgu w obszarach kontrolujących język.

Uszkodzenie mózgu spowodowane ciężkim urazem głowy, guzem, infekcją lub procesem zwyrodnieniowy, również może powodować afazję. W takich przypadkach afazja zwykle występuje z innymi rodzajami problemów poznawczych, takimi jak problemy z pamięcią lub dezorientacja.

Pierwotna, progresywna afazja jest terminem używanym dla trudności językowych, która rozwijają się stopniowo. Jest to spowodowane stopniowym zwyrodnieniem komórek mózgowych zlokalizowanych w sieciach językowych. Czasami ten rodzaj afazji przechodzi do bardziej uogólnionej demencji. Czasami mogą też wystąpić przejściowe epizody afazji. Może to być spowodowane migrenami, napadami lub przejściowym atakiem niedokrwiennym, który występuje, gdy przepływ krwi jest tymczasowo zablokowany w obszarze mózgu. Ludzie, którzy mieli przejściowy atak niedokrwienny, są narażeni na zwiększone ryzyko udaru w najbliższej przyszłości.

Jeśli uszkodzenie mózgu jest łagodne, pacjent może odzyskać umiejętności językowe bez leczenia. Jednak większość osób przechodzi terapię mowy i języka, aby zrehabilitować swoje umiejętności językowe i uzupełnić swoje doświadczenia komunikacyjne. Naukowcy badają obecnie stosowanie leków, samodzielnie lub w połączeniu z terapią mowy, aby pomóc osobom cierpiącym na afazję.

Komentarze